Ortodontik cerrahi nedir, hangi durumlarda gerekir?

Bu videoda Dr. Dt. Kıvanç Türkoğlu ve Dr. Dt. Pınar Demir Türkoğlu, ortodonti ve çene cerrahisinin birlikte planlandığı tedavileri konuşuyor. Bu yazı videodaki başlıkları özetler ve bu tedaviyi düşünen bir kişinin süreçte nelerle karşılaşacağını anlatır.

Videoda neler anlatılıyor?

• Ortodontik sorunların dişlerin sırasıyla ilgili olanlar ve çenelerin birbirine göre konumuyla ilgili olanlar olarak ikiye ayrıldığı.
• Büyüme döneminde bazı iskelet sorunlarının ağız içi ve ağız dışı apareylerle yönlendirilebileceği, büyüme bittikten sonra ise belirgin iskelet farklarında cerrahinin gündeme geldiği.
• Kompanzasyon denilen ve yalnız dişlerin konumunu değiştiren yaklaşımın hangi durumlarda düşünülebileceği.
• Cerrahi kararında yan sefalometrik filmle yapılan ölçümlerin rolü; yalnız alt çene, yalnız üst çene ya da iki çenenin birlikte ele alınabileceği.
• Cerrahi öncesi ve sonrası ortodontik tedavinin şeffaf plaklarla da yapılabileceği; ameliyat sonrası iyileşme dönemi.

Dişsel sorun mu, iskelet sorunu mu?

Dişlerin çapraşık olması ya da aralıklı durması çoğu zaman ortodontik tedaviyle düzeltilir. Alt çenenin önde, üst çenenin geride olması ya da tersi gibi durumlar ise çene kemiklerinin konumundan kaynaklanır ve iskelet sorunu olarak adlandırılır.

Büyüme sürerken bazı iskelet sorunları apareylerle yönlendirilebilir. Büyüme tamamlandıktan sonra belirgin iskelet farklarında çenelerin yeniden konumlandırılması için cerrahi düşünülebilir.

Kompanzasyon nedir?

Bazı hastalarda iskelet farkı sınırlıdır ve kişi ameliyat istemez. Bu durumda dişlerin eğimi değiştirilerek kapanış iyileştirilebilir. Bu yaklaşıma kompanzasyon denir.

Kompanzasyon çene kemiklerinin konumunu değiştirmez. Uygun olup olmadığı iskelet farkının büyüklüğüne, dişleri taşıyan kemiğin durumuna ve kişinin beklentisine göre değerlendirilir.

Cerrahi kararı nasıl verilir?

Değerlendirmede ağız ve yüz muayenesi yapılır, yandan çekilen sefalometrik film kullanılır, gerekirse üç boyutlu tomografi eklenir. Bu kayıtlar üzerinde alt ve üst çenenin kafa tabanına göre konumu ölçülür.

Sapma belirli sınırları aşıyorsa cerrahi önerilebilir. Tedavi yalnız alt çeneyi, yalnız üst çeneyi ya da iki çeneyi birlikte kapsayabilir. Bilgisayar programlarıyla planlanan kemik hareketinin yüz profilindeki olası etkisi önceden gösterilebilir. Bu bir tahmindir ve kesin sonuç anlamına gelmez.

Cerrahi öncesi ve sonrası ortodonti

Çeneler arasında fark olduğunda dişler zamanla bu farkı karşılayacak biçimde eğilir. Cerrahiden önce yapılan ortodontik tedavi bu eğimi düzeltir ve dişleri kendi kemikleri üzerinde doğru konuma getirir. Böylece ameliyatla çeneler yer değiştirdiğinde dişler birbirine uygun biçimde oturur.

Ameliyattan sonra ortodontik tedavi bir süre daha devam eder ve kapanışa son ayar verilir. Ortodontik aşama tel ile yapılabileceği gibi uygun durumlarda şeffaf plaklarla da yürütülebilir. Bazı merkezlerde cerrahinin önce yapıldığı yaklaşımlar da uygulanır. Hangi sıranın uygun olduğu ortodontist ve cerrahın birlikte değerlendirmesiyle belirlenir.

Ameliyat ve iyileşme

Ortognatik cerrahi hastane ortamında genel anestezi altında yapılır. Kemik kesileri çoğunlukla ağız içinden yapılır. Bazı alt çene tekniklerinde yanakta küçük bir cilt kesisi gerekebilir. Ameliyat sonrası birkaç gün belirgin şişlik olur. Beslenme ilk haftalarda sıvı ağırlıklıdır, sonra yumuşak gıdalara geçilir.

Dudak ya da çenede his değişikliği olabilir. Çoğu zaman aylar içinde düzelir, seyrek olarak kalıcıdır. Ayrıntılı bilgi ortognatik cerrahi bölümünde yer alıyor.

Sık sorulanlar

Önce ortodonti yaptırıp sonuçtan memnun kalmazsam ameliyat olabilir miyim?

Kompanzasyon ile cerrahiye hazırlık dişleri farklı yönlerde hareket ettirir. Bu nedenle başlangıçta hangi yolun izleneceği ortodontist ve cerrahla birlikte belirlenmelidir.

Ameliyat izi kalır mı?

Kesiler çoğunlukla ağız içinden yapılır ve dışarıdan görünmez. Bazı alt çene tekniklerinde yanakta küçük bir cilt kesisi gerekebilir; bu durum önceden konuşulur.

Şeffaf plakla cerrahiye hazırlık yapılabilir mi?

Uygun durumlarda evet. Tel ya da şeffaf plak seçimi dişlerin yapması gereken hareketlere göre ortodontist tarafından yapılır.

İlgili bölüm ve videolar

• Uzmanlık sayfasındaki bölüm: Ortognatik cerrahi ve çene cerrahisi
• İmplant nedir, tedavi hangi aşamalardan oluşur?
• İmplant kimler için uygundur?
• İmplant tedavisinden sonra dikkat edilecekler
• İmplant türleri neye göre ayrılır?

Bu bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır, muayenenin yerini tutmaz. Yüzün hızla şişmesi, yutkunamamak ya da nefes darlığı beklemeye gelmez. Böyle bir durumda vakit kaybetmeden bir hastane acil servisine gidin.